चितवनमा कोरोना प्रयोगशालाका योद्धा , जसले १५ घण्टासम्म काम गर्छन्

चितवन, बैशाख ११ ।   स्वास्थ्य कार्यालयका डिस्ट्रिक ल्याब सुपरभाईजर हुन् । यतिखेर कोरोना भए नभएको छुट्याउनको लागि उनी व्यस्त छन् । उनको जिम्मेवारी पूरै जिल्लाको ‘सुपरभाईज’ गर्ने हो तर, जनशक्ति अभाव भएपछि उनी आफै खटिएका छन् ।
‘सुरुमा कोरोना भाईरस प्रयोगशालामा काम गर्नका लागि धेरैले नाम टिपाएका थिए । बाहना बनाएर आएनन्’ न्यौपानले भने, ‘जिल्लाको नेतृत्व गर्ने जिम्मा मलाई छ, पछि हट्न पनि भएन । आफै खटिएँ ।’

उनलाई घरपरिवारबाट काम नगर्नको लागि दवाब नआएको पनि होईन । तर, विश्व कोरोना विरुद्ध लडिरहेको समयमा आफ्नो सीपलाई त्यतिकै फाल्न उनको मनले मानेन । यो लडाईमा अग्र मोर्चामै खटिएका छन् उनी । चितवनमा कोरोना पोजिटिभ देखिएका दुई जनाको उनी आफै आरएनए एक्सट्रक्सन गरेका थिए । आरएनए एक्सट्रक्सन गर्ने समयमा ल्याब टेक्निसियनलाई उच्च जोखिम हुन्छ । यो भनेको पिसीआर अन्र्तगतको मुख्य काम हो ।आफैले परीक्षण गरेको केसमा कोभिड–१९ पोजिटिभ देखिँदा उनलाई झन् डर लाग्यो ।

त्यो स्वाबबाट कोरोना पुष्टि गर्नका लागि दुई पटकसम्म परीक्षण गरिएको थियो । त्यतिबेला उनले आफ्ना ७५ वर्षीय बुवाले भनेको सम्झिए ‘बचेर काम गरेस् बाबु।’ हरेक दिन उनले यो शब्द बाबुको मुखबाट सुन्छन् । ६५ बर्षीया आमा, श्रीमती र दुई बर्षकी छोरीसँगै बस्छन् उनी । तर, अहिले घर नगएको थुप्रै दिन भइसक्यो ।तर, अहिले उनलाई डर भने हट्दै गएको छ । ‘पहिले भारतमा पनि पिसीआरमा काम गरेको थिँए । त्यहाँ जापानिज इन्सिफाईसिस्, इन्फ्लुजा, हेपोटाईजिस बि, वाईनफुलु र एचआईभीको परीक्षण गरिन्थ्यो । कोरोना भाईरस भने नौलो भाईरस भएकाले डर लागेको थियो’ उनी भन्छन् ‘अब त बानी परिसक्यो ।’

भरतपुरदेखि १२ किलोमिटरको दुरीमा घर भएपनि जान पाएका छैनन् । कारण हो परिवारलाई कोरोना सर्छ कि भन्ने डर । ‘चितवनमा कोरोना पोजिटिभ देखिएपछि घर गएको छैन । भरतपुर अस्पतालले उपलब्ध गराएको क्वारेन्टाईनमा बस्ने गरेको छु । घरमा जानका लागि हामीलाई जोखिम छ । घरमा बृद्ध बुवा, आमा र दुई बर्षकी छोरी छन्’ उनले भने ‘कोरोना प्रयोगशालामा काम गरेपछि एक दिन घर गएको थिए । गेटबाट नै आमाबुवालाई हेरेरमात्र फर्किएँ।’ अहिले भिडियो कलमात्रै हुन्छ ।

डाक्टर, नर्सलाई भन्दा ल्याबमा काम गर्नका लागि अल्लि सुरक्षित नै मानिन्छ । तर, थोरै सावधानी अपनाईएन भने खतरा पनि उतिकै हुन्छ । त्यसका लागि प्रयोगशालालाई व्यवस्थित बनाईदै लगिएको छ । परीक्षण गर्ने समयमा पनि उत्तिकै सावधानी अपनाईने गरिएको उनले बताए । यसका लागि एक सिफ्टमा ८ जना आवश्यक पर्ने उनको भनाई छ ।कोरोना परीक्षण गर्नका लागि मात्र एक्लैले सम्भव हुँदैन । एक जना स्प्रे गर्ने, ढोका खोल्ने मान्छे चाहिन्छ । काम सकिएपछि पीपीई सेट डस्बिनमा राख्नुपर्छ । फाहोरहरु संकलन गर्ने व्यक्ति हुनुपर्छ ल्याव भित्र गएको व्यक्तिले सोझै अन्य वस्तु छुँदा सर्ने सम्भावना बढि हुन्छ।

प्रयोगशालामा काम गर्नेहरुको १४–२१ दिनभित्र पिसीआर परीक्षण हुन्छ । नेगेटिभ रिपोर्ट आयो भने उनिहरु घर जान पाउँछन् । तर, परिवारसंग घुलमिल हुन नहुने बताए ।प्रयोगशालामा काम गर्नेहरु अहिले १५ घण्टासम्म पिपीई सेट सहित काममा खटिन्छन् ।‘विहान १० बजे प्रयोगशालामा पुग्छौँ । भित्र छिरेपछि काम नसकुन्जेल सम्म बाहिर निस्कन मिल्दैन’ उनले भने, ‘कहिले राति १२ बजेसम्म काम गर्नुपर्छ।’ यो समयमा बाहिरबाटै प्याकिङ गरेको खाना मगाउँछन् । खाना खानका लागि उनिहरुले छुट्टै कोठा समेत बनाएका छन् ।यहाँ दैनिक ४० देखि ५० सम्म परीक्षणका लागि स्वाब आउने गर्दछन् । भरतपुर कोभिड–१९ परीक्षण प्रयोगशाला चैत्र २३ गतेदेखि सुरु गरिएको हो ।

अहिले प्रयोगशाला भरतपुर अस्पताल मातहत ल्याईएको छ । त्यसपछि केही प्राविधिकहरुको कटौति समेत गरियो । सुरुमा प्रयोगशालाको सुपरभाईजर भएर काम गरेका मदनराज पाण्डे अहिले त्यहाँ कार्यरत छैनन् । पाण्डे त्यहाँबाट विदाईभएपनि परिवारसंग संगै बस्न पाएका छैनन् । परिवारमा कोरोना सर्ला भन्ने डरले होम क्वारेन्टाईनमा बसेका छन् ।कोरोना परीक्षण गर्नुअघि नमुनाको अलग अलग प्रोसेसिङ गरिन्छ । काम नसकेसम्म बाहिर निस्कन हुँदैन ।

भाईरस ल्याउने भएकाले सचेत हुनुपर्ने पाण्डेको भनाई छ । ‘परीक्षणमा आउने भनेको कोरोना भएर नै आएको भन्ने बुझ्नुपर्छ । त्यसैले सुरुदेखि नै हामी सतर्क हुनुपर्छ । हामीकहाँ आउने वितिकै स्वाब राखेको बट्टाको बाहिरी भागमा स्प्रे गरेका किटाणु मार्छौं। अनि टेलिबक्सलाई बायोसेफ्टी क्याविनेटभित्र प्रोसेस गर्ने हो’ उनले भने ‘हामीलाई नेगेटिभ छ भन्ने फिल नै हुँदैन । पोजिटिभ नै छ भनेर काम गर्दछौँ। ’