गगन थापाका प्रारम्भिक चुनौती

नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनबाट गगन थापाको उदय सामान्य नेतृत्व परिवर्तन मात्र होइन, कांग्रेसभित्र पुस्तान्तरण र राजनीतिक रूपान्तरणको स्पष्ट संकेतका रूपमा देखिएको छ। झण्डै दुई दशकदेखि पार्टीभित्र विधि, विधान, मूल्य र मान्यताको वकालत गर्दै आएका गगन थापा अब आफैं कांग्रेसको नेतृत्वमा पुगेका छन्। आलोचकको भूमिकाबाट निर्णायक भूमिकामा पुगेपछि उनीमाथि अपेक्षा मात्र होइन, चुनौतीहरूको भारी बोझ पनि थपिएको छ।

कांग्रेसका प्रभावशाली युवा नेताहरू विश्वप्रकाश शर्मा, प्रदीप पौडेल र गुरु घिमिरेजस्ता नेताहरू गगनका मुख्य सारथि बनेका छन्। एउटा पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्ने गरी उदाएको यो टिमलाई निर्वाचन आयोगले आधिकारिक नेपाली कांग्रेसका रूपमा मान्यता दिएको छ। यसले पार्टीभित्र र बाहिर नयाँ आशा जगाउनुपर्ने भए पनि सभापति गगन थापासामु भने सुरुदेखि नै अनेक प्रश्न, आशंका र संकटहरू उभिएका छन्। ती सबै प्रश्नको जवाफ दिनु र भरोसा दिलाउनु अहिलेको सबैभन्दा ठूलो दायित्व बनेको छ।

विशेष महाधिवेशनमार्फत गठन भएको नयाँ केन्द्रीय कार्यसमितिलाई निर्वाचन आयोगले मान्यता दिएको भए पनि संस्थापन पक्षका नेता शेरबहादुर देउवासहितको समूहले यो निर्णयप्रति असहमति जनाउँदै संवैधानिक र कानुनी प्रश्न उठाउने घोषणा गरिसकेको छ। देउवा पक्ष अदालत जाने तयारीमा रहेकाले गगन नेतृत्वको वैधानिकता अझै पूर्ण रूपमा स्थापित भइसकेको छैन। सभापति बनेलगत्तै ‘नयाँ र बदलिएको कांग्रेस’ को दाबी गरेका गगनका लागि अब त्यो दाबी व्यवहारमै प्रमाणित गर्नु चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

नयाँ कार्यसमितिमाथि बाहिरका राजनीतिक दलले मात्र होइन, आफ्नै पार्टीभित्रबाट पनि प्रश्न उठाइएको छ। विशेष महाधिवेशनका प्रतिनिधिहरूको सनाखत, प्रक्रिया र निर्णयलाई लिएर निर्वाचन आयोगमाथि जबरजस्ती गरेको आरोप लगाउँदै देउवा र उनका निकट नेताहरूले कानुनी लडाइँ लड्ने बताएका छन्। अघिल्लो केन्द्रीय समितिमा बहुमतमा रहेका देउवा र शेखर कोइराला पक्षलाई विश्वासमा लिएर अघि बढ्नु गगनका लागि फलामको चिउरा चपाएजस्तै कठिन काम हुने देखिन्छ।

गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेन–जी आन्दोलनअघि नै कांग्रेसभित्र गगन नेतृत्वको पुस्ताले विधि, प्रणाली र सुशासनको लडाइँ सुरु गरिसकेको थियो। जेन–जी आन्दोलनले त्यो संघर्षलाई थप बल र दबाब दिएको यथार्थ हो। उक्त आन्दोलनपछि कांग्रेसभित्र संस्थापन र गगन पक्षबीच स्पष्ट ध्रुवीकरण देखियो। देउवाले आन्दोलनलाई हेर्ने दृष्टिकोण, आन्दोलनका क्रममा स्वयंमाथि भएको आक्रमण र त्यसपछि कांग्रेसले आधिकारिक निष्कर्ष निकाल्न नसक्नु पार्टीका लागि लज्जास्पद बनेको थियो। अब जेन–जी पुस्ताले उठाएका माग र मुद्दाको सम्बोधन कसरी हुन्छ भन्ने प्रश्नको जवाफ नयाँ सभापतिका रूपमा गगन थापाले नै दिनुपर्ने अवस्था आएको छ।

अर्को गम्भीर चुनौती आउँदो फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनसँग जोडिएको छ। विशेष महाधिवेशनको घटनाक्रमले कांग्रेसको चुनावी तयारीलाई कस्तो असर पार्छ भन्ने प्रश्न निकै संवेदनशील बनेको छ। सरकारले र निर्वाचन आयोगले चुनावको तयारी चरणबद्ध रूपमा अघि बढिरहेको दाबी गरिरहेका छन्। यही माघ ६ गते उम्मेदवारको मनोनयन दर्ताको कार्यतालिका सार्वजनिक भइसकेको छ। तर, गगन नेतृत्वको वैधानिकता अदालतमा परीक्षण हुने अवस्थामा सो कार्यतालिकाअनुसार उम्मेदवारी दर्ता हुने–नहुने अन्योलमा परेको छ।

विशेष महाधिवेशनअघि नै जिल्लाबाट उम्मेदवार सिफारिस भइसकेका भए पनि अहिले कांग्रेस दुई धारमा विभाजित हुँदा ती सिफारिसहरू जस्ताको तस्तै कार्यान्वयन हुने अवस्था छैन। अदालतबाट जुन पक्षको पक्षमा निर्णय आए पनि उम्मेदवार छनोट, चुनावी चिन्ह र संगठनात्मक संरचनाका कारण कांग्रेसलाई ठूलो कठिनाइ पर्ने निश्चित देखिन्छ। यसले समग्र चुनावी अभियानलाई कमजोर बनाउने खतरा पनि उत्तिकै छ।

भूमिकाको हिसाबले पनि गगन थापाको अवस्था पूर्ण रूपमा बदलिएको छ। महामन्त्री हुँदा उनी नेतृत्वलाई प्रश्न गर्ने, दबाब सिर्जना गर्ने, धर्ना, वक्तव्य र आन्दोलनमार्फत सुधारको आवाज उठाउने अग्रपंक्तिमा थिए। अब उनी स्वयं सभापति भएका छन्। पार्टीभित्र विभाजित धारलाई घेराबन्दी गरेर होइन, समझदारी र सहमतिका आधारमा मिलाउनुपर्ने जिम्मेवारी उनीमाथि आएको छ। चुनावको मुखमा पार्टी दुईतिर विभाजित हुँदा देशभित्र र विदेशमा रहेका कांग्रेस कार्यकर्ता र समर्थकहरू निराश बनेका छन्।

यी सबै चुनौतीबीच गगन थापाले कस्तो रणनीति अपनाउँछन्, कसरी पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउँछन् र वैधानिक तथा राजनीतिक संकटबाट कांग्रेसलाई कसरी बाहिर निकाल्छन् भन्ने कुराले उनको सफलताका आधार तय गर्नेछ। कांग्रेसभित्र मात्र होइन, समग्र नेपाली राजनीतिमा ‘आशाको पुस्ता’ को नेतृत्व गरेका गगन थापाले चाल्ने प्रत्येक कदमले उनको भविष्य र कांग्रेसको दिशा निर्धारण गर्ने स्पष्ट देखिन्छ।