आज देशभर श्रद्धा र उल्लाससहित काग तिहार मनाइँदै

काठमाडौँ — प्रत्येक वर्ष कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीका दिन मनाइने काग तिहार पर्व आज देशभर श्रद्धा र भक्तिसहित मनाइँदैछ। बिहानैदेखि घर–घरमा कागलाई मीठोमीठो चिजबीज, दही–भात र मिठाई अर्पण गरेर पूजा गर्ने परम्परा आज पनि निरन्तर रूपमा जारी छ।

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अध्यक्ष प्रा. शम्भुप्रसाद ढकालका अनुसार आज आइतबार सूर्योदय समयमा त्रयोदशी तिथि परेकोले शास्त्रसम्मत रूपमा यही दिन काग तिहार मनाउनुपर्ने भएको हो।

शास्त्रमा कागलाई यमराजको दूतका रूपमा मानिन्छ। यमराजले लोकका खबर कागमार्फत सुन्ने भएकाले आजका दिन कागलाई पूजा गरी मिठा परिकार अर्पण गरेर खुसी पारिन्छ। लोकविश्वास अनुसार, कागले शुभ समाचार यमलोकमा पुर्याओस् भन्ने उद्देश्यले कागलाई दहीभात र परिकार खुवाइन्छ।

काग घर वरिपरि आइकराएमा शुभ समाचार आउने विश्वास छ। त्यसैले आज बिहानैदेखि घरका आँगन र छतमा दहीभात, चामल, मिठाई राखेर काग बोलाउने चलन रहँदै आएको छ।

यस अवसरमा कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–१ स्थित कागेश्वरी महादेव मन्दिरमा विशेष पूजाआराधना हुँदैछ। त्यस्तै हनुमानढोकास्थित कागेश्वरी मन्दिरमा पनि कागको विशेष पूजा हुने परम्परा छ।

काग तिहारसँगै सुरु हुने यमपञ्चक पर्व शनिबार बेलुकादेखि नै सुरु भइसकेको छ। शनिबार कार्तिक कृष्ण त्रयोदशी परेकाले सोही दिनदेखि यमराजको आराधना र यमदीपदानको क्रम सुरु भएको हो। शास्त्र अनुसार दक्षिण फर्काएर गरिएको दीपदानले यमयातनाबाट मुक्ति पाइन्छ भन्ने विश्वास रहिआएको छ।

यसै क्रममा शनिबार धनतेरस पर्व पनि मनाइएको थियो। यस दिन गरगहना, तामाका भाँडाकुँडा वा मूल्यवान् वस्तु किन्ने परम्परा रहँदै आएको छ। धार्मिक विश्वास अनुसार धनतेरसमा खरिद गरिएको वस्तुले लक्ष्मीलाई स्थायी रूपमा घरमा बसोबास गराउँछ।

यसरी शनिबारदेखि सुरु भएको यमपञ्चक आजको काग तिहारसँगै औपचारिक रूपमा अघि बढेको छ। सोमबार कुकुर तिहार, मंगलबार गाईपूजा र लक्ष्मीपूजा, बुधबार गोवर्धन पूजा तथा बिहीबार भाइटीकासम्म यो पर्व उत्साहपूर्वक मनाइनेछ।